کتابخانه (library) بزرگ (large)ایت الله مرعشی نجفی(marashi najafi for qom) در قم، از بزرگترين كتابخانه هاي كشور ایران (Iran Country) و در رديف كتابخانه مجلس شوراي اسلامي و كتابخانه آستانه قدس رضوي است. اين كتابخانه بسياري از كتب خطي اسلامي جهان را دارا است. بسياري از اين كتب جزو نفيس ترين و با ارزش ترين متون تاريخي است كه قرنها از عمر آنها ميگذرد. آية الله مرعشي در دوران جواني كه در حوزه علميه نجف مشغول تحصيل بود به گردآوري كتب خطي پرداخت. وي كه شاهد به غارت رفتن منابع اسلامي و نسخ خطي بود، تاب نياورد و با شهريه ناچيز طلبگي به خريد كتب خطي پرداخت تا اين ميراث فرهنگي را از دستبرد بيگانگان حفظ نمايد. گاه شبها در يك كارگاه برنج كوبي (قم) كار ميكرد، روزها روزه استيجاري ميگرفت و نماز استيجاري ميخواند، تا هزينه خريد كتب را تهيه نمايد. آية الله مرعشي نجفي پس از مهاجرت به قم، كتب خطي را همراه خود به ايران آورد. در قم نيز به خريد نسخ خطي و كتب ارزنده اقدام كرد. پس از مدتي به دليل كمبود جا، كتابها را از منزل به كتابخانه مدرسه مرعشيه انتقال داد. پس از چندي طبقه سوم اين مدرسه به عنوان كتابخانه ساخته شد كه در نيمه شعبان 1386 ق. / 1345/8/28، با بيش از ده هزار جلد كتاب(book) چاپي و دو هزار جلد كتاب خطي افتتاح گرديد. استقبال روز افزون طلاب و علما (قم) براي مطالعه، كمبود فضاي مناسب براي كتابخانه و خريد كتابهاي جديد موجب شد تا ايشان كتابخانه بسيار بزرگي (كتابخانه فعلي) را تأسيس نمايد كه در نيمه شعبان 1394 ق. 1353/12/6 با حدود شانزده هزار جلد كتاب چاپي و خطي افتتاح گرديد. كتابخانه آية الله مرعشي نجفي اكنون با دارا بودن بيش از 250000 جلد كتاب چاپي و 25000 جلد كتاب خطي به مسؤوليت حجة الاسلام دكتر سيد محمود مرعشي نجفي ـ فرزند ايشان ـ در خدمت طلاب، فضلا، دانشجويان، دانش آموزان، محققان و نويسندگان ميباشد. اين كتابخانه به خاطر نسخه هاي خطي ( precious manuscript) نفيس و ارزشمند و گاه منحصر به فرد و كتب قديم (incunabulum) مهم و كمياب مورد توجه وافر نويسندگان، دانشمندان، مراكز علمي و تحقيقاتي سراسر جهان است. اكنون اين كتابخانه شهرت جهاني دارد و با چهار صد مؤسسه، مركز علمي و كتابخانه در سراسر جهان ارتباط دارد. كهن‌ترين نسخه خطي «زبور»، نيز در اين كتابخانه در قم (qom) نگهداري مي‌شود. همچنين اين كتابخانه نخستين كتابخانه‌ كشور به لحاظ حجم عظيم نسخه‌هاي خطي كهن ديني و سومين كتابخانه جهان اسلام است كه 65000 عنوان نسخه خطي به زبانهاي فارسي (Persian)، عربي(Arabic)، تركي(turkish)، اردو(urdu)، لاتين(latin) و سانسكريت (sanskrit)و برخي خطوط قديم ديگر در موضوعات علوم اسلامي و غيره در آن نگهداري مي‌‌شود كه بعضاً در نوع خود منحصر به فرد است. كهن‌ترين نسخه خطي اسلامي به خط كوفي بخشي از قرآن كريم است كه مربوط به نيمه نخست سده دوم هجري و بخشي ديگري به خط علي ابن هلال مشهور به ابن بواب مربوط به سال 392 قمري است كه بر روي پوست نگاشته شده است. كهن‌ترين نسخه غير خطي غير اسلامي نيز مجموعه‌اي از زبور بر روي پوست به خط لاتين از سده دوازدهم ميلادي و بخشهايي از انجيل به خط قديم حبشي مربوط به سده دوازدهم و سيزدهم ميلادي است كه در اين مجموعه عظيم فرهنگي وجود دارد.
بخش مرمت کتب خطی کتابخانه مرعشی از آغاز فعالیت خود یعنی از سال 1371 تا کنون 4500 کتاب خطی را مرمت و بازسازی کرده است. "مجید ونکی فراهانی"؛ مسئول بخش مرمت کتب خطی آزمایشگاه و قرنطینه کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی گفت:« مرمت کتب خطی کتابخانه در آغاز توسط سه تن از مرمتکاران نسخ خطی در این کتابخانه به انجام می‌رسید اما از مدتها پیش 5 تن از مرمت‌کاران به مرمت و بازسازی کتب خطی این کتابخانه می‌پردازند.» فراهانی در گفتگو با میراث خبر افزود: موضوع و محتوای 4 هزار و پانصد کتب خطی مرمت شده مشتمل بر نجوم، اسطرلاب، ریاضی، اصول، جغرافیا و تاریخ است و این در حالی است که کتب خطی مرمت شده مربوط به قرن دوم تا قرن چهاردهم هستند. به گفته او، در حال حاضر تعداد فراوانی از نسخ خطی خریداری شده و یا اهدا شده در کتابخانه مرعشی وجود دارند که باید کار مرمت و بازسازی بر روی آنها انجام شود. فراهانی با اعلام این مطلب که برای مرمت برخی از کتب خطی مذکور زمان بیشتری اختصاص یافته است، متذکر شد:« زمان صرف شده برای مرمت نسخ خطی به فراخور اهمیت و میزان آسیب دیدگی آن نسخه تعیین می شود و زمان مشخص و از پیش تعیین شده ای ندارد.» به گفته او، درباره کتابهای خطی که صدمه بیشتری به آنان وارد آمده است و شناسنامه آنها از میان رفته است، کار شناسایی نسخه و تشخیص قرن و اهمیت آن را "سید محمود مرعشی نجفی " بر عهده دارد.
روزانه بين سه تا چهار هزار دانشجو از فضاهاي مطالعاتي اين کتابخانه استفاده مي کنند که اين آمار، در نوع خود کم نظير است. رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات نيز تاسيس اين کتابخانه را به عنوان باقيات صالحات براي آيت الله مرعشي نجفي دانست و اظهار داشته: فعاليتهاي فرهنگي آموزشي اين کتابخانه بسيار ارزشمند است و بايد مورد حمايت مراکز و نهادهاي فرهنگي قرار گيرد. سازمان فرهنگ و ارتباطات به خصوص رايزني هاي فرهنگي ايران در خارج از کشور آمادگی خود برای همکاری با اين کتابخانه اعلام کرد و گفت: ما در زمينه ايجاد ارتباط بين اين کتابخانه و کتابخانه هاي جهان مي توانيم همکاري کنيم. رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات، فعاليت در حوزه انتشارات براي چاپ فهرست نسخ خطي و کتب مهم را قابل اجرا دانست و گفت: بازديد هيئت هاي فرهنگي از کشورهاي جهان از کتابخانه آيت الله مرعشي نجفي براي معرفي اين کتابخانه به انديشمندان و فرهيختگان جهان نيز مي تواند در دستور کار قرار گيرد. منابع، سایت صدا و سیما، کتاب نیوز